Rozdział 01Barwy i proporcje
Flaga Rzeczypospolitej to prostokątny płat w proporcji 5:8, podzielony poziomo na dwa równe pasy: biały u góry i czerwony u dołu. Ustawa o godle, barwach i hymnie określa też odcień czerwieni, co w praktyce oznacza konkretne wartości kolorystyczne, a nie „dowolną czerwień”.
Proporcja 5:8 daje przy szerokości 100 cm długość 160 cm. Producenci upraszczają to do formatów katalogowych, z których najpopularniejsze to 110 × 70 cm dla stojaków i wysięgników oraz 150 × 400 cm dla masztów w orientacji pionowej.
Przy zamówieniu warto poprosić o podanie odcienia czerwieni w Pantone. Tkanina drukowana bez odniesienia do wzorca potrafi wyjść w tonie pomarańczowym albo malinowym, co przy fladze narodowej widać natychmiast. Gotowe wzory, jak flaga Polski w formacie masztowym, mają ten parametr ustalony raz i powtarzalny między partiami.
Rozdział 02Flaga a chorągiew z godłem
Biało-czerwony płat bez godła to flaga państwowa i może jej używać każdy — osoba prywatna, firma, szkoła, wspólnota mieszkaniowa. Nie wymaga to żadnej zgody.
Płat z godłem umieszczonym na białym pasie to inny znak: flaga państwowa z godłem, zastrzeżona dla ściśle określonych podmiotów, między innymi przedstawicielstw dyplomatycznych, portów i statków. Firma, która wywiesza taki wariant przed siedzibą, używa symbolu, do którego nie ma prawa.
W praktyce pomyłka bierze się z katalogów, w których oba warianty stoją obok siebie bez wyjaśnienia. Przy zamawianiu warto po prostu doprecyzować: „flaga bez godła”.
Osobną kategorią jest flaga z herbem miasta albo logo firmy na biało-czerwonym tle. Takie połączenie nie jest flagą państwową i bywa odbierane jako niestosowne — barwy narodowe zwyczajowo pozostają czyste, a znak umieszcza się na osobnym płacie i osobnym maszcie.
Rozdział 03Protokół: kolejność i wysokość masztów
Gdy przed budynkiem stoi więcej niż jeden maszt, obowiązuje ustalona hierarchia. Zasady nie mają rangi ustawowej dla podmiotów prywatnych, ale są na tyle utrwalone, że odstępstwo rzuca się w oczy.
- Flaga państwowa zajmuje miejsce honorowe: przy dwóch masztach po lewej stronie patrząc od strony budynku, przy trzech — w środku.
- Flaga Unii Europejskiej staje obok flagi państwowej, nigdy przed nią.
- Flaga firmowa albo miejska zajmuje pozycję dalszą od miejsca honorowego.
- Wysokość masztów powinna być jednakowa; jeśli któryś jest wyższy, przypada na niego flaga państwowa.
- Rozmiary płatów również powinny być zbliżone — flaga firmowa większa od państwowej czyta się jako nietakt.
Przy komplecie masztów warto zamówić wszystkie poszycia u jednego wykonawcy i w tej samej gramaturze. Flagi o różnej masie inaczej reagują na ten sam wiatr, więc przy słabszym podmuchu jedna już się unosi, a druga jeszcze zwisa.
Rozdział 04Dni flagowe i żałoba narodowa
Dzień Flagi Rzeczypospolitej przypada 2 maja i wraz z 1 i 3 maja tworzy okres, w którym flagi wiszą najczęściej. Poza tym barwy wywiesza się w święta państwowe, w rocznice lokalne oraz z okazji wydarzeń ważnych dla instytucji.
Flaga wywieszona na noc powinna być oświetlona. Jeśli nie ma takiej możliwości, zwyczaj nakazuje opuścić ją przed zmrokiem i podnieść rano — zasada rzadko przestrzegana przy obiektach komercyjnych, ale obowiązująca w instytucjach publicznych.
W czasie żałoby narodowej flagę opuszcza się do połowy masztu. Technicznie robi się to w dwóch ruchach: najpierw podnosi na szczyt, potem opuszcza do połowy. Przy zdejmowaniu kolejność jest odwrotna. Na masztach bez linki, gdzie flaga jest zamocowana na stałe, stosuje się kir — czarną wstęgę przypiętą u góry płata.
Flaga zniszczona nie powinna wisieć. Zwyczaj przewiduje wycofanie takiego egzemplarza z użycia w sposób godny, co w praktyce oznacza rozdzielenie pasów i utylizację, a nie wyrzucenie całego płata do kosza.
Rozdział 05Flagi miast i województw
Flagi samorządowe ustanawiają uchwały rad gmin i sejmików, więc ich wzory są rozproszone po setkach dokumentów. Producenci utrzymują w stałej ofercie te najczęściej zamawiane, zwykle kilkadziesiąt największych miast, a pozostałe wykonują na podstawie uchwały.
Zamawiając flagę mniejszej miejscowości, warto załączyć link do uchwały albo skan załącznika graficznego. Wersje krążące w internecie bywają uproszczone i różnią się detalem herbu, a przy fladze wiszącej przed urzędem taka różnica bywa zauważona.
Flagi wojewódzkie mają zwykle prostszy rysunek niż herby miast, co ułatwia druk. Przy herbach z drobnym detalem — koroną, dzikami, wieżami — producent czasem proponuje uproszczenie linii, żeby wzór był czytelny z odległości. To rozsądna praktyka, ale wymaga akceptacji zamawiającego.
Typowe zamówienie samorządowe obejmuje komplet: flaga państwowa, unijna, wojewódzka i miejska, wszystkie w jednym formacie i jednej gramaturze. Warto zamawiać je razem, bo wtedy pochodzą z tej samej beli i starzeją się w tym samym tempie.
Rozdział 06Flagi UE i państw obcych
Flaga Unii Europejskiej ma proporcję 2:3 i dwanaście złotych gwiazd na błękitnym tle, w układzie tarczy zegara. Liczba gwiazd nie zależy od liczby państw członkowskich — to stały element wzoru.
Przy fladze unijnej najczęstszym błędem jest odcień błękitu. Wzorzec jest jednoznaczny, a wersje odbiegające o kilka tonów widać natychmiast, gdy obok wisi flaga wykonana poprawnie.
Flagi państw obcych wywiesza się przy okazji wizyt, konferencji i współpracy międzynarodowej. Obowiązuje wtedy kolejność alfabetyczna według nazw w języku kraju goszczącego, a flaga państwa gospodarza zajmuje miejsce honorowe.
Warto sprawdzić proporcje przed zamówieniem, bo nie są uniwersalne. Szwajcaria ma flagę kwadratową, Nepal nieregularny wielokąt, a większość państw europejskich stosuje 2:3 albo 1:2. Zamówienie kompletu „w jednym rozmiarze” prowadzi wtedy do zniekształceń, których nikt nie zauważy na etapie projektu, a wszyscy zobaczą na maszcie.